ÖNLEYİCİ HUKUK
‘Hukuk Ve Hayat’ konulu yazımızda[1] hukukun, hayatın kendisi olduğunun farkındalığını oluşturmaya çalıştık. Bu yazımızda bu farkındalığın sonucunda elde edeceğimiz faydaları gösteremeye çalışacağız. Madem hukuk hayatın ayrılmaz bir parçasıdır. O zaman hukuktan her aşamada istifade etmeliyiz.
Önleyici sağlık hizmetlerinin[i] faydalarını saymakla bitiremeyiz. Hasta olmadan önlemler almamız sonucunda vücut savunma mekanizmasını geliştirerek hastalığın başlamadan bitmesine veya en hafif şekilde atlatılmasını sağlamış oluruz. Sonuç olarak vücudumuzu gereksiz ilaç yüklemesinden kurtarmış oluruz. Hastane masraflarını kısrak hem kendi bütçemize hem de Ülke bütçesine katkıda bulunmuş oluruz.
Önleyici sağlık hizmetleri gibi “önleyici hukuk” hizmetlerinin de faydalarını saymakla bitiremeyiz. Yargılama süreçlerinin uzun sürdüğü, uzun tutukluluk sürelerinden şikâyet edildiği, adalete erişimin pahalı olduğu, adil yargılama ilkelerinin ihlal edildiği bir yargı sisteminde önleyici hukuk hizmetlerinin önemi artmaktadır.
Genlerimizden gelen “kervan yolda düzülür” mantığını hukuk alanında da görmekteyiz. Ticari ortaklıklar, evlilik birliktelikleri, işçi işveren münasebetleri, alım – satım işleri, borç – alacak ilişkileri, fikri haklar; sayısını çoğalta bileceğimiz birçok hukuki münasebet aslında kuruluş aşamasında sakat doğmaktadır. İşin başında nice umutlarla kurulan bu münasebetler, çok geçmeden başarısızlık ve kavgayla sona ermektedir.
Bu olumsuz neticeler; hukuku hayatımızdan dışlamamız ve gerekli önleyici hukuk hizmetlerinden faydalanmamızdan kaynaklanmaktadır. Ölü veya sakat doğan ilişkiler iyice karışıp çözümsüz hale geldiğinde, taraflar biri birlerinin boğazına sarıldığında, hemen akla avukat ve mahkeme gelmektedir. Girift ve çıkılmaz hale gelen meseleleri en hatip avukat, en adil hâkim, en hızlı sistem de çözmekte zorlanacaktır.
Tamda burada önleyici hukuk hizmetlerinin önemi ortaya çıkmaktadır. Hukuki ilişkilerin en baştan sağlıklı olması, sağlam bir hukuki zemin üzerine kurulmasına bağlıdır. Sağlam hukuki zemin için, en başta işin ehlinden hukuki yardım almak gerekir. Talep, temenni, amaç, risk, unsurları ele alınmalıdır. İşin başında herkesin sorumluluğu açık ve net olarak belirlenmelidir. Gerektiğinde teminatlar alınmalı ve cezayi müeyyideler belirlenmelidir. Amaçlanan maksat ve hedefe göre, hukuki ilişkinin mahiyetine göre önleyici hukuki hizmetlerin içeriği, argümanları değişecektir.
Sonuç olarak uzun mesafeli, sağlıklı işleyen münasebetler kurulacaktır. Sorunların çıkma ihtimali en aza indirilecektir. Ayrılma noktasına gelindiğinde maddi ve manevi zararların minimize edilmesi sağlanacaktır. Mahkeme yoluna başvurulduğunda yargılama sürecinin de sağlıklı işlemesine hizmet edilecektir. İşin sonunda kötü bir şekilde hukuka başvurmaktansa, en başta kötü olmamak için önleyici hukuk hizmetlerinden faydalanmalıyız.
Muhammet İbrahim İnan
Avukat